“O şarkıyı arıyorum” dediğimizde çoğu zaman bir besteyi değil, belirli bir kaydı arıyoruz: o ses, o tempo, o yılın tınısı. Arabeskte bu fark özellikle büyük, çünkü aynı eser yıllar içinde defalarca yeniden söylenir. Aradığını bulmanın yolu, üç ayrı şeyi birbirinden ayırmaktan geçiyor.
Eser, kayıt ve yorum ne demek?
- Eser: Söz ve beste. Kâğıt üzerindeki şarkıdır; söz yazarı ve bestecisi vardır.
- Kayıt: O eserin belirli bir tarihte, belirli bir düzenlemeyle stüdyoda ya da sahnede alınmış hâli.
- Yorum: Sesin esere kattığı şey. Aynı eseri iki sanatçı söylediğinde ortaya iki ayrı şarkı çıkar.
Bir eserin birçok kaydı, her kaydın da kendine özgü bir yorumu olabilir. “Şarkının aslı” denen şey çoğu zaman ilk kayıttır; ama dinleyicinin “aslı” dediği, kendi ilk duyduğu kayıttır.
Örnek: aynı şarkı, iki ayrı hayat
Teoman’ın “Paramparça”sı bir rock şarkısı olarak yayımlandı. Müslüm Gürses aynı eseri 2006’da çıkan Aşk Tesadüfleri Sever albümünde yeniden söyledi. Söz ve beste aynı; kayıt, düzenleme ve yorum bambaşka. Bugün “Paramparça”yı arayan iki kişi, aynı adla iki farklı şarkıyı arıyor olabilir.
Bu yüzden bir şarkıyı ararken yalnız adını yazmak çoğu zaman yetmez. Adın yanına yorumcuyu eklemek, aramayı eserden kayda indirir.
Söz ve müzik kime ait?
Yorumcu ile söz yazarı ve besteci her zaman aynı kişi değildir. Orhan Gencebay’ın “Batsın Bu Dünya”sında söz de müzik de Gencebay’a aittir; ama arabesk repertuvarının büyük bölümünde şarkıyı söyleyen, yazan ve besteleyen üç ayrı isimdir. Bir şarkıyı bestecisi yerine yorumcusunun adıyla anmak bu yüzden çok yaygındır.
Aradığın versiyonu bulmak için 4 adım
- Şarkının adını ve yorumcusunu birlikte ara. Yalnız ad, aynı eserin bütün kayıtlarını getirir.
- Dönemi hatırlamaya çalış. Plak mı, kaset mi, konser kaydı mı? Ses kalitesi ve düzenleme dönemi ele verir.
- Künyeye bak. Yıl, albüm ve düzenleme bilgisi, bulduğun kaydın aradığın hâl olup olmadığını söyler.
- İkinci kayıtlara dikkat et. Yorumcunun yıllar sonra aynı şarkıyı yeniden kaydetmesi sık görülür; radyoda “eski hâlini çal” isteğinin sebebi budur.
Bu sitede bir şarkı nasıl bulunur?
Şarkılar sayfasında her şarkının videosu, albüm kapağı ve yorumcusu bir arada durur. Yorumcunun adına basınca öteki şarkılarına ve albümlerine geçersin.
Bir bilgi eksikse ya da yanlışsa arşive katkı formundan gönderebilirsin.
Kısaca
- Eser söz ve bestedir, kayıt o eserin belirli bir alınışıdır, yorum ise sesin kattığıdır.
- Aynı adı taşıyan iki kayıt, iki ayrı şarkı gibi duyulabilir.
- Doğru versiyonu bulmak için şarkı adını yorumcuyla birlikte ara ve künyedeki yıla bak.
İlk yorumu sen yaz
Bu yazı sana hangi şarkıyı, hangi geceyi hatırlattı? Yorumlar onaylandıktan sonra yayımlanır.